|
FISTELS
BIJ HIDRADENITIS
SUPPURATIVA
FISTELS:
WAT ZIJN FISTELS ?
Een
fistel is een gang of een tunnel onder de huid. Het is een buisvormige
structuur.
Een
fistel kan ontstaan vanuit een ontstoken haarzakje bij hidradenitis suppurativa.
Bij hidradenitis suppurativa is de volgorde vaak dat de afvoergang van een
haarzakje verstopt raakt. De binnenkant van het haarzakje is bekleed met
huidcellen. Deze huidcellen blijven delen en sterven uiteindelijk af in de vorm
van een huidschilfertje. Al deze huidschilfers hopen zich op in het haarzakje,
dat op een gegeven moment knapt. Dan komt de inhoud ervan (een mengsel van
huidschilfers, die veel keratine (hoornmateriaal) bevatten, talg, levende en
dode huidcellen, en huid bacteriën) onder de huid terecht. Dit veroorzaakt een ontsteking, er ontstaat
een holte gevuld met keratine, levende en dode huidcellen, pus en bacteriën (een abces). Deze rommel zoekt een
uitweg, breekt door naar de huid. Op dat moment is er een tunnelvormige
verbinding tussen de ontstoken holte in de diepte, en de huid aan de
buitenkant.
Wat
er vervolgens kan gebeuren, is dat de huidcellen naar binnen groeien in deze
tunnel en de wand ervan gaan bekleden. Als dat gebeurt ontstaat er een fistel:
een buisvormig kanaal, aan de binnenkant helemaal bekleed met huid. Die huid kan
vanaf de buitenkant ingroeien maar ook in de diepte van het abces zitten
huidcellen die een fistel kunnen vormen. De binnenbekleding van de haarzakjes en
talgklieren bestaat namelijk ook uit huidcellen.
Indien
zo'n fistel eenmaal gevormd is, gaat het niet meer vanzelf weg. Het is een
stevige tunnel, bedekt met huidcellen, en in de diepte ook nog in verbinding met
cellen die talg aanmaken. Binnenin de buis ontstaat al snel een ophoping
van huidschilfers en talg, steeds meer, bacteriën komen erbij en eens in de
zoveel tijd komt alle rommel via de fistel naar buiten.
Een
fistel is te herkennen aan een gaatje in de huid waar steeds talg of pus
uitkomt. Men kan een sonde (metalen pen) er in stoppen om te kijken waar de
tunnel heen gaat. Dan blijken die fistels soms centimeters lang te zijn, de pen
komt centimeters verderop weer door de huid naar buiten, of de fistel loopt de
diepte in.
Bij
hidradenitis suppurativa kunnen er veel van dit soort fistels aanwezig zijn.
Soms zit er een heel gangenstelsel onder de huid, vergelijkbaar met metro
stations en metrobuizen. Of mollengangen en molshopen.
Perianale
fistel
Een
perianale fistel is een fistel rond de anus. Volgens de definitie die algemeen
chirurgen aanhouden is een perianale fistel een fistel die in verbinding staat
met de anus. Dat betekent dat er een sonde in de fistel kan worden geschoven en
dat die dan uitkomt in de anus. Patiënten met hidradenitis suppurativa kunnen
dit soort fistels hebben. Maar patiënten met hidradenitis suppurativa kunnen
ook fistels hebben die geen verbinding hebben met de anus maar toch vanuit het
gebied rond de anus alle kanten op gaan. Dit komt vooral voor bij mannen, maar
ook bij vrouwen. De fistels kunnen naar verloop van jaren vele centimeters
ingroeien in de omgevende huid. Bij mannen kunnen de fistels vanuit het
perianale gebied uitwaaieren naar beide billen. Ze kunnen ook richting de
voorkant gaan en het scrotum ingroeien of via de liesplooien naar de onderbuik.
Dit soort fistels kunnen 10-20 centimeter ver doorlopen. Ook bij vrouwen komt
het voor dat fistels vanuit het gebied rond de anus naar de voorkant lopen en
daar de grote schaamlippen in groeien. Fistels kunnen ook in de liesplooien
ontstaan, of in de grote schaamlippen, zonder verbinding te hebben met het
perianale gebied. Als patiënten dit soort fistels hebben, dan wordt dit meestal
ook hidradenitis suppurativa genoemd. Men kan last hebben van fistels in gebied
anus, billen, liezen, scrotum of vagina in combinatie met ontstekingen onder de
oksel of elders (in dat geval is de diagnose hidradenitis suppurativa zeker),
maar het komt ook voor dat er alleen fistels zijn.
Sinus
pilonidalis (haarnestcyste)
Een
haarnest cyste is eigenlijk ook een fistel, maar dan in de bilspleet. Het komt
vanaf jonge leeftijd voor. patiënten met hidradenitis suppurativa kunnen ook
haarnestcysten hebben of gehad hebben.
Wat
is de behandeling van een fistel ?
De
enige manier om een fistel te behandelen is chirurgisch. Onder lokale of
algehele verdoving kan men de fistel opsporen door er een sonde in te steken en
vervolgens helemaal er uit snijden. Een variant methode is om alleen de
bovenkant open te snijden (deroofing van een fistel, zie verder onder deroofing
procedure).
Het
is heel belangrijk om fistels allemaal te verwijderen, en wel in een zo vroeg
mogelijk stadium, voordat het te laat is. Fistels reageren niet op andere
behandelingen zoals antibiotica. Antibiotica kunnen wel het totaalbeeld wat
rustiger maken (minder pus-uitvloed, minder ontsteking), maar alleen opereren is
effectief.
|
